Systeem S

Thomas bij gratis optreden SESC in centrum São Paulo

Het is alweer een tijd geleden dat we van ons hebben laten horen. De routine is stilaan in ons Braziliaans leven binnengeslopen en dan heb je al snel het idee dat je niets interessants te vertellen hebt. We werken, we genieten van het prachtige herfst- en winterweer en proberen hier en daar een streepje cultuur mee te pikken.

Dat laatste bracht ons vorige week in het theater van het SESC-gebouw van de wijk Pinheiros. SESC staat voor Serviço Social do Comércio (Sociale Dienst van Handel) en maakt deel uit van het Sistema S, samen met SENAR, SENAC, SENAI, SESI, etc. De oorsprong van deze instellingen ligt in de jaren veertig van de vorige eeuw, en ze hebben (zo staat in de grondwet) tot doel om werknemers gratis (of tegen kleine vergoeding) te voorzien van professionele opleidingen en vrijetijdsbesteding.

SESC (de organisatie uit Sistema S voor de handelssector dus) is naar ons gevoel het meest aanwezig in São Paulo, met gigantische en vaak moderne gebouwen verspreid over de stad. In die gebouwen bevinden zich sportvelden, restaurants, zwembaden, theaterzalen, bibliotheken, knutsellokalen, enz. Op het programma staan zonder overdrijven duizenden activiteiten gepland: cursus borduren, basket voor de derde leeftijd, boekenclub, zwemles, muziek, theater etc.

Bij zoveel mogelijkheden slaat keuzestress toe, waardoor we tot vorige week nog aan geen enkele activiteit hadden deelgenomen, behalve en passant een halfuurtje ping-pong. Als volleerd expat werd mijn aandacht echter aangetrokken door een buitenlandse naam: Wynton Marsalis and the Lincoln Center Jazz Orchestra. Dit is een gerenommeerde big band uit New York, en ze kwamen een kleine 2 weken naar verschillende vestigingen van SESC in São Paulo voor concerten, masterclasses en publieke repetities. De duurste tickets gingen de deur uit voor 9.2 euro, voor veel mensen slechts aan de helft, en er waren ook gratis activiteiten. Wij hebben 2 prachtige concerten meegemaakt met uitstekende interactie met Braziliaanse gastmuzikanten (al was die pipo met zijn mandoline er soms wat te veel aan).

Zulke topmuzikanten krijg je natuurlijk voor zo'n prikje niet naar São Paulo. De privésponsors van de band zelf helpen een handje, maar een groot stuk wordt bijgelegd door de SESC. En waar haalt SESC (net als het hele Sistema S) haar fondsen? Bedrijven uit de sector betalen een belasting op basis van het loon van hun werknemers. Wat natuurlijk om de paar jaar leidt tot de discussie die we in België maar al te goed kennen: moet dat allemaal wel, die cultuur en die sportinfrastructuur voor bijna geen geld, kunnen we niet beter de belastingen verlagen, jobs creëren en mensen een normale entreeprijs laten betalen?

In theorie is het simpel: het staat buiten kijf dat er, gezien de grote ongelijkheid in Brazilië, absoluut nood is aan een Systeem S dat goed werkt. Maar in de praktijk is het ook hier op het eerste en beperkte zicht dat we hebben niet eenvoudig. Net zoals in België zagen we bij de optredens vooral mensen die zich (net zoals wij) een hogere ticketprijs kunnen veroorloven, en weinig tot geen kansarmen. Ik hoop dat ze wel de weg vinden naar de opleidingen en vele andere faciliteiten die het Systeem S aanbiedt, en dat het Systeem zelf daar de nodige cijfers op kan plakken om haar voortbestaan te garanderen.

P.S.  Wynton komt met zijn vrienden naar Bozar in februari 2020. Wordt bijzonder warm aanbevolen!