Humor en het lunchonderwerp bij uitstek

Op een ochtend:

Collega Rogerio haalt 4 bussen van 1 liter antibacteriële zeep uit zijn tas en zet ze op zijn bureau. Op mijn vraag "is het je verjaardag vandaag?" antwoordt hij zonder ook maar een spoor van een glimlach dat hij makkelijk aan goede zeep kan komen en hij ze heeft meegebracht voor João. Ik twijfel wie João nu weer is en hij zegt: "dat dikkertje van een paar eilanden verder?"

Uit deze conversatie distilleer ik graag 2 elementen die me opvallen in mijn omgang met mijn collega's. Het eerste is hoe moeilijk het is om een grapje te maken, en het tweede is de focus op lichaam, lekker eten, gewicht, vermageren en de constante strijd die Brazilianen voeren om op al deze vlakken goed te presteren.

Ten eerste humor: grapjes maken is een uitstekende manier om in een groep te integreren. Je brengt mensen aan het lachen, dus mensen gaan meer met je interageren in de hoop om nog eens te kunnen lachen. Er zijn hier echter twee barrières die het moeilijk maken om mensen aan het lachen te brengen: taal en cultuur. Alle dagdagelijkse conversaties verlopen in het Portugees, dus ik ben al blij als ik kan volgen waar het over gaat en een vraag kan beantwoorden als die gesteld wordt. Van het niveau om dan met de juiste timing een rake opmerking te geven ben ik nog wel wat stappen verwijderd. Mijn erasmuservaring heeft me geleerd dat je dan snel teruggrijpt naar platvloerse zaken, maar dat is op de werkvloer niet echt gepast. En de humorcultuur (als dat een woord is?) is hier toch anders, ironie werkt hier niet en daar vertrouw ik toch vaak op. We hebben hier ook nog geen grappige tv-serie gevonden, of vaak een goede mop gehoord. Ik ben benieuwd of we dit beter gaan begrijpen tijdens de rest van ons verblijf ...

Ten tweede: de focus op eten en lichaam. Er zijn weinig lunches met collega's waar het niet gaat over lekker eten, de gevolgen op het eigen gewicht en dat van anderen en de verschillende technieken om die gevolgen weer terug te draaien. Lekker eten is zonder uitzondering ongezond eten: mierzoet en vettig. Het voorbeeld bij uitstek is de favoriete snack van een collega: een stuk parmesaanse kaas met daarop een flinke laag doce de leite (gecarameliseerde, gecondenseerde melk). Ik heb lunches gehad waarbij iedereen om de beurt zijn favoriete snacks beschrijft en de rest dan doet watertanden. Diezelfde collega laat geen kans voorbij gaan om te vertellen hoeveel ze de laatste 2 jaar is bijgekomen door een rugprobleem (24kg voor haar 1m53) en dat ze nu toch al 4 kg is vermagerd dankzij een regime van 8u eten wat ze wil en dan 16u vasten. Er wordt vaak verwezen naar mensen als 'die dikke', 'die magere', 'zij-die-vroeger-dik-was-dan-mager-maar-nu-is-er-toch-weer-wat-bij' enzovoort. Dat gaat dan helemaal niet gepaard met schroom en wordt niet beschouwd als onrespectvol, zoals dat in Vlaanderen wel het geval is.

Het is hier zeker geen cultuurshock als wat ik me voorstel bij China of Saoedi-Arabië, maar er komen toch zaken naar boven waar je je aan moet aanpassen.